Học cùng con: Kỹ Năng Thoát Hiểm Khi Cháy Nổ

Vụ hỏa hoạn tại khu nhà tạm Trường THCS Kim Liên (Hà Nội) vào trưa 05/11/2026 khiến một học sinh lớp 6 tử vong một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC). Khi đối mặt với hỏa hoạn, ranh giới giữa sự sống và cái chết phụ thuộc rất lớn vào sự bình tĩnh và phản xạ xử lý trong vài phút đầu tiên. Dưới đây là trọn bộ kỹ năng thoát hiểm khi có cháy theo hướng dẫn của Cảnh sát PCCC và CNCH giúp học sinh và mỗi gia đình tự bảo vệ tính mạng trong tình huống khẩn cấp.

1. Bài học cảnh tỉnh từ vụ cháy Trường THCS Kim Liên (Hà Nội)

Trưa ngày 05/11/2026, ngọn lửa bùng phát từ dãy phòng học tạm khối lớp 6 của Trường THCS Kim Liên (số 1 Hoàng Tích Trí, Hà Nội) ngay trước giờ vào ca học chiều và thi giữa kỳ. Dù lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH đã tiếp cận hiện trường chỉ sau 4 phút nhận tin báo, khống chế đám cháy lúc 12h40 và dập tắt hoàn toàn lúc 13h00 cùng với việc sơ tán hàng trăm học sinh sang trường tiểu học bên cạnh, vụ việc đau lòng vẫn khiến một học sinh lớp 6 tử vong.

Từ hiện trường vụ việc, các chuyên gia chỉ ra hai bài học cốt lõi:

• Nguy cơ từ vật liệu dễ cháy và khói độc: Khu nhà tạm được dựng bằng khung sắt, quây tôn và ốp xốp chống nóng bên trong khiến lửa bén nhanh, làm biến dạng mái tôn và tạo cột khói đen đặc mù mịt. Trong đám cháy, chính khói và khí độc (như khí CO) mới là sát thủ số một gây mất phương hướng và ngạt thở trước khi lửa lan tới.

• Kỹ năng thực hành quan trọng hơn lý thuyết suông: Theo PGS.TS Ngô Văn Xiêm (nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC) và ThS Lê Trung Kiên, kỹ năng sinh tồn không thể chỉ dạy qua khẩu hiệu mà phải được rèn luyện thành phản xạ qua các buổi diễn tập sát thực tế tại trường học và gia đình.

2. 6 Kỹ năng thoát hiểm sinh tồn cốt lõi theo hướng dẫn của Cảnh sát PCCC

Để thoát nạn an toàn khi xảy ra hỏa hoạn, học sinh và người dân cần ghi nhớ 6 bước xử lý chuẩn từ lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH:

Bước 1: Giữ bình tĩnh và báo động ngay lập tức

Khi phát hiện mùi khét, khói hoặc lửa, cần lập tức hô hoán lớn cho mọi người xung quanh, nhấn chuông báo cháy gần nhất, báo cho giáo viên/người lớn và gọi tổng đài 114. Tuyệt đối không hoảng loạn chạy lung tung và không chần chừ thu gom sách vở, điện thoại hay tài sản cá nhân.

Bước 2: Cúi thấp người khi di chuyển qua vùng khói

Do khói và khí độc luôn bốc lên cao, hãy cúi thấp người hoặc bò sát mặt sàn, men theo tường để tìm lối ra. Nếu có sẵn khăn hoặc vải ngay bên cạnh, có thể thấm nước che mũi miệng, nhưng tuyệt đối không vì đi tìm khăn ướt mà trì hoãn việc thoát nạn.

Bước 3: Thoát hiểm bằng cầu thang bộ, tuyệt đối không dùng thang máy

Di chuyển nhanh và trật tự theo biển chỉ dẫn EXIT qua cầu thang bộ, không chen lấn xô đẩy. Tuyệt đối không sử dụng thang máy vì khi cháy nguồn điện sẽ bị cắt làm thang kẹt lại và biến giếng thang thành ống hút khói độc.

Bước 4: Kiểm tra nhiệt độ cửa bằng mu bàn tay trước khi mở

Trước khi mở bất kỳ cánh cửa nào, hãy quan sát khe cửa và dùng mu bàn tay chạm vào cánh cửa hoặc tay nắm cửa. Nếu thấy cửa nóng hoặc có khói lùa qua, tuyệt đối không mở mà phải tìm lối thoát khác. Nếu cửa mát, hãy mở từ từ và đứng lệch sang một bên để tránh lửa tạt vào người.

Bước 5: Cách xử lý đúng khi bị mắc kẹt trong phòng

Nếu hành lang đã bị lửa khói phong tỏa, tuyệt đối không lao qua đám cháy:

• Di chuyển vào phòng có cửa sổ hoặc ban công dễ tiếp cận từ bên ngoài và đóng kín cửa lại.

• Dùng khăn ướt, quần áo nhúng nước hoặc băng keo chèn kín toàn bộ khe cửa để ngăn khói độc tràn vào.

• Ra cửa sổ hoặc ban công gọi 114, báo chính xác vị trí (số tầng, số phòng) và dùng đèn pin, vải sáng màu vẫy ra hiệu cho lực lượng cứu hộ.

Bước 6: Tập kết điểm danh và không quay lại đám cháy

Khi đã ra tới nơi an toàn, học sinh cần tập trung tại điểm hẹn để giáo viên điểm danh sĩ số. Nếu phát hiện còn người kẹt lại, hãy báo ngay cho lính cứu hỏa, tuyệt đối không tự ý quay lại đám cháy để tìm bạn, lấy đồ hay quay video.

3. Lưu ý thoát nạn đặc thù tại Chung cư và Nhà ống "chuồng cọp"

Tùy thuộc vào cấu trúc nơi ở, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH khuyến cáo người dân áp dụng các nguyên tắc riêng:

• Đối với nhà chung cư, cao tầng: Luôn giữ thông thoáng hành lang và duy trì trạng thái đóng kín của cửa chống cháy tại buồng thang bộ (có khoang đệm ngăn khói) để khói không tràn vào thang thoát hiểm. Nếu cháy ở tầng dưới và khói đã lấp kín thang bộ không thể đi xuống, hãy di chuyển ngược lên tầng lánh nạn tạm thời hoặc tầng thượng. Nếu cháy ngay trong căn hộ của mình mà không dập được lửa, hãy ngắt aptomat điện, đóng chặt cửa căn hộ lại rồi mới chạy ra ngoài để ngăn cháy lan.

• Đối với nhà ống và nhà có lồng sắt ("chuồng cọp"): Phải mở cửa thoát hiểm có chốt bên trong tại lồng sắt ban công và tuyệt đối không khóa cửa này; đồng thời treo sẵn búa, kìm cộng lực ngay cạnh để phá khung sắt khi khẩn cấp. Khi thoát ra ban công, nhớ đóng chặt cửa thông vào phòng để chặn khói lửa rồi dùng thang dây, dây hạ chậm hoặc trèo sang nhà bên cạnh. Đặc biệt, không khóa cửa phòng ngủ của người già và trẻ nhỏ và quy định một chỗ để chìa khóa cố định, dễ lấy cho cả nhà.

4. 4 Sai lầm chết người tuyệt đối phải tránh khi có hỏa hoạn

1. Chạy vào nhà vệ sinh để trú ẩn: Nhà vệ sinh kín, không có lối thoát thứ hai và dễ tích tụ khí độc CO làm nạn nhân ngạt thở tử vong trước khi lửa lan tới; nguồn nước trong nhà vệ sinh không thể lọc khói độc hay cung cấp oxy.

2. Trốn dưới gầm giường, trong tủ quần áo: Thường gặp ở trẻ nhỏ khi hoảng sợ, khiến các em mất cơ hội thoát ra ngoài và làm lính cứu hỏa rất khó tìm thấy trong màn khói đen.

3. Cố chạy khi quần áo đang bén lửa: Chạy sẽ làm gió thổi lửa bùng mạnh hơn; nguyên tắc đúng là Dừng lại – Nằm xuống sàn – Che mặt – Lăn người qua lại cho đến khi lửa tắt.

4. Tự ý nhảy từ tầng cao xuống đất: Tuyệt đối không nhảy từ tầng cao hoặc trèo qua gờ tường nguy hiểm khi chưa có đệm cứu hộ và hướng dẫn của lực lượng chuyên nghiệp.

5. Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao dùng khăn ướt che mũi miệng vẫn có thể bị ngạt khói?

Khăn ướt chỉ hỗ trợ cản bớt bụi than và làm dịu nhiệt độ hơi thở tạm thời khi cúi thấp di chuyển qua vùng khói loãng, chứ không thể lọc được khí độc Carbon Monoxide (CO). Vì vậy, người dân không được chủ quan dùng khăn ướt để lao qua hành lang đã đặc quánh khói đen, và mỗi gia đình nên trang bị sẵn mặt nạ phòng độc chuyên dụng cho từng thành viên.

2. Khi gọi số khẩn cấp 114 cần nói những thông tin gì nhanh nhất?

Khi gọi 114 (hoặc báo qua ứng dụng "Báo cháy 114"), hãy bình tĩnh cung cấp 3 thông tin cốt lõi: (1) Địa chỉ chính xác nơi xảy ra cháy (số nhà, ngõ, phố, tên trường/tòa nhà); (2) Vị trí đang mắc kẹt (tầng mấy, phòng nào, khu vực ban công/cửa sổ nào); và (3) Số lượng người đang mắc kẹt bên trong để lực lượng PCCC điều động phương tiện giải cứu phù hợp.

3. Gia đình và trường học nên trang bị những thiết bị PCCC cơ bản nào?

Theo khuyến cáo của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, mỗi hộ gia đình cần trang bị tối thiểu 5 nhóm thiết bị: (1) Bình chữa cháy xách tay (như bình bột ABC và bình khí CO2); (2) Thiết bị báo cháy (đầu báo khói, báo nhiệt độc lập); (3) Mặt nạ phòng độc đủ cho các thành viên; (4) Dây hạ chậm hoặc thang dây thoát hiểm; và (5) Dụng cụ phá dỡ thô sơ (búa, xà beng, kìm cộng lực) cùng chăn chống cháy.

4. Cha mẹ cần dạy trẻ nhỏ những kỹ năng PCCC nào tại nhà?

Cha mẹ nên hướng dẫn trẻ nhận biết tiếng chuông báo cháy, chỉ rõ ít nhất 2 lối thoát hiểm trong nhà và nơi công cộng, dạy trẻ cách gọi 114, thuộc lòng địa chỉ nhà và thực hành thao tác cúi thấp người thoát nạn định kỳ để trẻ hình thành phản xạ bình tĩnh thay vì hoảng loạn trốn vào góc kín khi có sự cố.